دستورالعمل نحوة نگارش پاياننامة کارشناسي (يا كارداني)
مقدمه
در نظامهاي آموزشي و پژوهشي دانشجويان و فارغالتحصيلان دورههاي مختلف كارداني، كارشناسي و كارشناسي ارشد اغلب پس ازگذراندن تعدادي واحد درسي با تدوين رساله يا پاياننامة تحصيلي دورهشان را به اتمام ميرسانند. پاياننامة تحصيلي يكي از ملاكهاي ارزيابي آموزشي فارغالتحصيلان محسوب مي شود و به خصوص از منظر ادامة تحصيل براي دانشجويان بسيار بااهميت است. هدف اساسي تهيه اين دستورالعمل، دستيابي به الگويي جامع و مانع و استاندارد نمودن چارچوب تدوين پاياننامههاي كارداني و کارشناسي است.
الف) بخشهاي پاياننامه و ترتيب آنها
پاياننامههايي که به کتابخانة دانشگاه تحويل ميگردد، بايد حاوي بخشهاي نامبردة زير باشد. اين بخشها بايستي به ترتيب ذکر شده در زير، تنظيم و تهيه شده باشند.
v صفحة بسم الله (اختياري)
v صفحة عنوان (در پيوست 1، نمونة صفحة عنوان آورده شده است)
v صفحة تصويبنامه توسط هيات داوران (در پيوست 2، نمونة صفحة عنوان آورده شده است)
v صفحة اهداء يا تقديم (اختياري)
v صفحة تقدير و تشکر (اختياري)
v چکيدة فارسي (حداکثر 300 واژه به همراه 4 تا 7 کليدواژه)
چکيده قسمت کوتاهي است که موضوع مسالهي اصلي مورد بحث در پاياننامهي شما، علت اهميت آن، نحوهي برخورد شما با موضوع، نتايج و همچنين نتيجهگيري کلي شما را بيان ميکند. اين قسمت از پاياننامهي شما بيش از هر قسمت ديگري توسط ديگران مطالعه و به آن ارجاع داده ميشود، به همين دليل بهتر است آن را پس از نوشتن بقيهي پاياننامه بنويسيد و به اندازهي کافي روي آن وقت بگذاريد.
v فهرست مطالب: شامل عناوين اصلي و فرعي فصلها (به ترتيب درختي فصل، بخش و زيربخش)، عنوان فهرست منابع و مأخذ و عناوين پيوستها
v فهرست جدولها (در صورت وجود)
v فهرست شکلها (در صورت وجود)
v متن اصلي (در بخش ب دربارة ساختار متن اصلي توضيح داده شده است)
v منابع و مأخذ (نحوة نگارش منابع و ماخذها در قسمت 8 از بخش ج توضيح داده شده است)
v واژهنامه (اختياري)، (مانند واژهنامههايي كه در انتهاي برخي كتابها ميآيد)
v پيوستها (در صورت وجود)
تمام قسمتهايي که به علت به هم زدن روند کلي بحث در متن اصلي پاياننامه قرار نگرفتهاند در قسمت پيوستها قرار ميگيرند. جزئيات فني بيشتر و اطلاعات ديگري که به دليل کمبود فضا در متن اصلي قرار نگرفتهاند نيز در اين قسمت گنجانده ميشوند. به طور مثال بخشهاي مهم از كدهاي يك نرمافزار ميتواند در پيوست ارائه شود.
ب) ساختار متن اصلي پاياننامه
بر حسب موضوع پاياننامه ساختار متن اصلي پاياننامه ميتواند متفاوت باشد.
· اگر موضوع پاياننامه توليد يك نرمافزار است، فصلهاي پاياننامه ميتواند به صورت زير باشد.
- مقدمه: هدف اين قسمت بيان علت اصلي نوشته شدن پاياننامه و ارائهي اطلاعات لازم براي فهم مطالب بعدي و همچنين درک اهميت موضوع مورد بحث است. لحن اين قسمت تا حدي از بقيهي قسمتها غير رسميتر است و تنها بخشي از پاياننامه است که ميتوانيد توسط آن خواننده را براي ادامهي خواندن پاياننامهي خود ترغيب کنيد.
- شرح نرمافزار: شامل نيازمنديهاي كاركردي (شرح عمليات و قابليتهاي نرمافزار)، علت توليد نرمافزار و كاربردهاي آن، ويژگيها و نيازمنديهاي غيركاركردي، بستر پيادهسازي نرمافزار (شامل زبان برنامهنويسي، پايگاه داده، سيستم عامل و ...) ، تكنولوژيهاي مورد استفاده در پيادهسازي نرمافزار، نرمافزارهاي تجزيه و تحليل مورد استفاده، نمونههاي مشابه و تفاوتهاي نرمافزار توليدي با نمونههاي مشابه
- معماري نرمافزار: شامل لايهبندي نرمافزار، توضيح وظايف هر لايه و بخشهاي مهم هر لايه
- تجزيه و تحليل و طراحي نرمافزار: در اين قسمت مدلهاي تهيه شده براي تجزيه و تحليل و طراحي نرمافزار ( مانند DFD، ERD و ... در روش ساختيافته يا نمودار موارد كاربرد، نمودار فعاليت، نمودار كلاس، نمودار تعامل يا توالي، نمودار استقرار و ... در روش شيءگرا) به همراه توضيحات لازم آورده ميشود. در اين بخش بايد ساختار پايگاه دادة طراحي شده در نرمافزار (جداول و مشخصات آنها، ارتباطات بين جداول، ....) به همراه توضيحات لازم آورده شود.
- پيادهسازي نرمافزار: شامل الگوريتمها و تكنولوژيهاي مورد استفاده همراه توضيحات لازم
- واسطهاي نرمافزار: در اين قسمت بايد فرمها و گزارشات برنامه ارائه شده و توضيح داده شوند. براي هر فرم، كاركردها و رويدادهاي روي آن توضيح داده ميشود. در اين قسمت بايد از اشكال مناسب براي شرح فرمها و گزارشها استفاده شود.
- نحوة نصب و راهاندازي نرمافزار و استفاده از آن
- نتيجهگيري و پيشنهادات
· اگر موضوع پاياننامه تحقيقاتي است، فصلهاي پاياننامه ميتواند به صورت زير باشد.
- مقدمه: هدف اين قسمت بيان علت اصلي نوشته شدن پاياننامه و ارائهي اطلاعات لازم براي فهم مطالب بعدي و همچنين درک اهميت موضوع مورد بحث است. لحن اين قسمت تا حدي از بقيهي قسمتها غير رسميتر است و تنها بخشي از پاياننامه است که ميتوانيد توسط آن خواننده را براي ادامهي خواندن پاياننامهي خود ترغيب کنيد.
- پيشزمينه: در اين بخش با توجه به اين كه موضوع تحقيق در چه زمينهاي، بايد اطلاعات كافي در مورد دانش زمينة مزبور ارائه شود. به طور مثال اگر موضوع تحقيق در زمينة دادهكاوي است بايد اطلاعات لازم در مواردي مانند دادهكافي چيست، تاريخچة دادهكاوي، تعارف لازم در دادهكاوي، مراحل دادهكاوي، كاربردها، تكنيكها و روشهاي رايج در دادهكاوي و ... ارائه شود.
- بخشهاي لازم براي ارائه موضوع تحقيق: در اين قسمت (كه امكان دارد در يك، دو يا چند فصل ارائه شود) بايد بر حسب عنوان تحقيق، موضوعات مختلف آن ارائه شود. از موضوعاتي كه در اين بخش ممكن است ارائه شود ميتوان به سابقة موضوع تحقيق و بررسي منابع موضوع تحقيق، راهحلهاي گذشته، راهحل مدنظر، روشها و مدلهاي آن، تكنيكها و الگوريتمهاي مورد استفاده، مقايسه راهحل مد نظر با راهحل گذشته، آزمايشات صورت گرفته و نتايج آن، تحليل راهحل ارائه شده، قوتها و ضعفهاي آن، كاربردهاي آن و ... اشاره كرد.
- نتايج و بحث
- نتيجهگيري و پيشنهادات
ج) شيوة نگارش
آيين نگارش پاياننامه بايد مطابق روش مورد تأييد کتابخانه باشد. همچنين قواعد و مشخصات تصريح شده در اين دستورالعمل بايد رعايت شود.
1. تعداد صفحات، فونتها، نوع کاغذ و چاپ: کليه قسمتهاي پاياننامه بايد روي کاغذ سفيد مرغوب تايپ گردد. ابعاد کاغذ 7/29*21 (کاغذ A4 ) ميباشد. تمامي متنها روي کاغذ يک رو تايپ ميشود. نوع قلم مورد استفاده در تمامي متن يکنواخت و براي مثال با فونت نازنين (Nazanin) يا لوتوس (Lotus) ميباشد. اندازه فونتها در سرفصلها، زيربخشها و متن اصلي رعايت شود. اندازة فونت متن اصلي 14 ساده باشد. اندازة فونتها در فصلها، بخشها و زير بخشها به ترتيب 16، 15 و 14 درشت (Bold) باشد. حداکثر تعداد صفحات براي پايان نامههاي کارشناشي 160 و براي کارداني 100 صفحه ميباشد.
2. فاصلهگذاري و حاشيهبندي: فاصلة سطرها در تمامي متن پاياننامه برابر برابر 1.5 سانتيمتر معادل 1.5 Lines در word ميباشد. حاشية سمت راست و بالا مساوي 3 سانتي متر و حاشيه سمت چپ و پايين برابر 5/2 سانتي متر ميباشد. اين حاشيهها بايد در سرتاسر پاياننامه رعايت شود. در صورتي که در برخي موارد اندازه شکل ها يا جدول ها بزرگتر از فضاي داخل حاشيهها باشد، با کوچک کردن آنها و يا با استفاده از کاغذ A3 (بصورت تاخورده) حاشيه رعايت ميگردد.
3. شمارهگذاري: شمارة صفحات آغازين (از اول پاياننامه تا اول متن اصلي) با عدد و به حروف مانند: پنج، شش، ... (اولين صفحه يعني صفحة عنوان بدون شماره تايپ ميگردد) يا با حروف ابجد نوشته ميشوند. تمامي صفحات متن اصلي که از مقدمه يا فصل نخست شروع ميشود، بايد شمارهگذاري شوند. شمارهگذاري صفحات شامل صفحههاي محتوي شکل، جدول، منابع و پيوست نيز ميگردد.
v شمارة صفحه در پايين و در وسط قرار ميگيرد. فاصلة شماره صفحه در حدود 5/1 سانتي متر از لبه پايين است.
v بخشها و زيربخشها به عدد شمارهگذاري ميشوند، به طوري که شماره فصل در سمت راست و شماره بخش بعد از آن آورده شود مانند:
3-2-4. بيانکنندة زيربخش 4 از بخش 2 از فصل 3 است.
3-2-4-1. بيانکنندة زيربخش 1 از بخش 4 از بخش 2 از فصل 3 است.
4. جدولها و شکلها: تمامي شکلها (تصويرها، نمودارها، منحنيها) و جدولها بايد با کيفيت مناسب تهيه شوند. به گونهاي که کپي تهيه شده از آنها از وضوح کافي برخوردار باشد. تمامي شکلها و جدولها بايد به ترتيب ظاهر شدن در هر فصل شمارهگذاري شوند، مثلأ براي جدولهاي فصل 2، جدول 2-1 و 2-2 و…، براي جدول هاي فصل 3، جدول 3-1 و 3-2 و …ذکر شود. عنوان جدولها در بالاي آنها و عنوان شکلها در زير آنها ذکر ميگردد. چنانچه جدول يا شکلي از مرجعي آورده شده است، مرجع در عنوان جدول يا شکل ذکر ميگردد. همچنين لازم است به کلية شکلها و جدولها در متن ارجاع شده باشد.
5. پانويس يا زيرنويس: در صورتي که يک عبارت يا واژه نياز به توضيح خاصي داشته باشد، توضيح را ميتوان بصورت زيرنويس (footnote) در همان صفحه ارائه نمود. در اين صورت عبارت يا واژه توسط شمارهاي که به صورت کوچک در بالا و سمت چپ آن تايپ ميشود و در زيرنويس، توضيح مربوط به آن شماره ارائه ميشود. قلم مورد استفاده در زيرنويس ميتواند با قلم متن اصلي متفاوت و كوچكتر باشد.
6. درج لغات لاتين در متن فارسي: همه نامهاي لاتين در متن به خط فارسي و در پانويس به لاتين (يا به خط اصلي) با فونت Times New Roman نوشته ميشود.
7. روابط رياضي و فرمولها: فرمولها در هر فصل به طور جداگانه و به ترتيبي که در متن ميآيند، در داخل پرانتز به عدد شمارهگذاري ميشوند، به طوري که شماره فصل در سمت راست و شماره فرمول بعد از آن آورده مي شود.
طبق نمونه زير:
(1- 5) F= ma
که بيانکنندة رابطه 5 از فصل اول است.
8. نحوة ارجاع در متن و فهرست منابع و مأخذ: لازم است در متن به کلية منابعي که مورد استفاده قرار ميگيرد، اشاره شود. چنانچه در داخل متن از يک منبع مطلبي نقل شود، بلافاصله پس از خاتمه جمله کروشهاي باز ميشود و مرجع ذکر ميگردد. نحوه ارجاع در متن به يکي از دو روش زير ميباشد:
· مراجع به ترتيبي که در متن ميآيند شماره گذاري ميشوند. در اين روش مراجع به ترتيب شماره در فهرست منابع و مأخذ ذکر خواهد شد.
· ذکر منبع با ارجاع به نام نويسنده و سال انتشار آن ميباشد. براي مثال: (Taylor, 2005)، در اين روش، مراجع به ترتيب حروف الفباي نام نويسنده در فهرست منابع ذکر ميگردد.
در صورت استفاده از هر يک از دو روش، لازم است که جزئيات و شيوة ذکر منبع در متن و در فهرست مراجع منطبق بر يکي از شيوههاي معروف و شناخته شده باشد. نمونهاي از ذکر مراجع براي کتاب، مقاله يا سايت اينترنت به دو زبان انگليسي و فارسي در زير آمده است:
[1] A. K. Jain, Fundamentals of Digital Image Processing. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, 1989
[2] M. Xia and B. Liu, “Image registration by ’super-curves’,” IEEE Trans. Image Process., vol. 13, no. 5, pp. 720–732, May 2004.
[3] The USC-SIPI Image Database. Online.
http://sipi.usc.edu/services/database/Database.html
[1] سيد علي ميرعشقي، " مباني الکترونيک" نشر شيخ بهايي، چاپ چهارم شهريور 1376
[2] جهانشاه کبوديان، محمد حسن مرادي، " يک ماشين بردار پشتيبان فازي جديد با فازي سازي در دو مرحله" دوازدهمين کنفرانس مهندسي برق ايران، ارديبهشت 1383
9. مشخصات جلد پاياننامه:
- جنس جلد از مقوا با ضخامت 2 تا 3 ميليمتر با روکش چرم مصنوعي (گالينگور) ميباشد.
- رنگ جلد بايد بر طبق قوانين كتابخانة دانشگاه باشد (از مسئول كتابخانه پرسيده شود).
- قطع جلد نيم سانتي متر بزرگتر از قطع کاغذ است.
- نوشتههاي روي جلد بصورت زرکوب چاپ ميگردد.
- در قسمت عطف (كنار) پاياننامه، عنوان پاياننامه، نام نويسنده و سال نوشته و زرکوب ميشود.
د) مشخصات نسخه الکترونيکي پاياننامه:
1- دانشجو موظف است علاوه بر يک نسخة چاپي از پاياننامة خود، يک نسخه الکترونيکي شامل متن کامل پاياننامه و عينا منطبق با نسخه چاپي نهايي که هيات داوران آن را تاييد کردهاند را تحويل دهند.
2- متن کامل پاياننامه به صورت يک فايل کامل در قالب فرمت pdf و يک فايل کامل در قالب فرمت ويرايشگر Word بر روي يک CD قرار گيرد (تنها دو فايل).
3- دانشجوياني كه در موضوع پروژهشان، توليد نرمافزاري وجود داشته است، بايد سورس برنامة خود را همراه فايل نحوة نصب آن در يك CD جداگانه همراه پاياننامه تحويل بدهند.
ه) پيوست ها:
پيوست 1: صفحه عنوان فارسي و روي جلد
پيوست 2: صفحه تصويب نامه
پيوست 1 (صفحة عنوان فارسي و نيز روي جلد پاياننامه)
دانشگاه آزاد اسلامي واحد دماوند
گروه كامپيوتر
پاياننامه کارشناسي (يا كارداني)
گرايش ......................
عنوان:
(عنوان پاياننامه در اينجا نوشته شود)
نگارش:
(نام کامل نويسنده در اينجا نوشته شود)
استاد راهنما:
(نام کامل استاد راهنما در اينجا نوشته شود)
ماه و سال
پيوست 2 (صفحة تصويبنامه)
به نام خدا
دانشگاه آزاد اسلامي واحد دماوند
گروه كامپيوتر
پاياننامة كارشناسي (يا کارداني)
عنوان پاياننامه: ............................................................................................................
نگارش: (نام کامل نويسنده در اينجا نوشته شود)........................................................
کميته ممتحنين:
استاد راهنما:............................................... امضاء.....................................
توضيح استاد راهنما: .................................................................................................................
استاد راهنماي همکار:................................ امضاء.....................................
تاريخ:....................................
مهندسی نرم افزار کامپیوتر